به گزارش روابط عمومی، حجتالاسلاموالمسلمین محمدجواد تاکی در دومین روز «مسیر استاد؛ زیستبوم جامع مهارت و رشد چندساحتی در نظام یاددهی مؤثر» که در سالن اجتماعات ساختمان شهید بهشتی جامعه الزهرا سلاماللهعلیها برگزار شد، در تبیین موضوع تدوین نقشه راه، موقعیتیابی و یافتن نقش انحصاری حوزه در بستر تحول حوزه مبتنی بر سند حوزه پیشرو و سرآمد، ابتدا بر ضرورت روشن شدن رسالت اصلی حوزه علمیه تأکید کرد و گفت: پیش از هرگونه طراحی برای تحول باید مشخص شود که خروجی مطلوب حوزه چیست و حوزه قرار است عالم، محقق، مبلغ، مدرس یا مصلح اجتماعی تربیت کند.
مدیر مرکز امور نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه افزود: اگر رسالت اصلی حوزه، تربیت مصلح اجتماعی باشد، تمامی ارکان حوزه از جمله نظام آموزشی، پژوهشی، تربیتی و تبلیغی باید متناسب با این مأموریت طراحی و ساماندهی شوند.
علم و پژوهش باید در مسیر رسالت اجتماعی حوزه قرار گیرد
حجتالاسلاموالمسلمین تاکی در ادامه با اشاره به نسبت علم، پژوهش و تهذیب با رسالت حوزه اظهار داشت: علم و پژوهش به خودی خود ارزشمند هستند، اما باید نسبت آنها با رسالت اجتماعی حوزه مشخص شود. علم زمانی به ارزش کامل خود میرسد که بتواند به اصلاح اجتماعی و حل مسائل واقعی جامعه منتهی شود.
وی، ایده محوری تحول حوزه را اتصال نظر به عمل عنوان کرد و گفت: اتصال علم به عینیت، اتصال دانش به مسئله، اتصال نهاد علم به نهاد قدرت و فرهنگ و ایجاد امتداد اجتماعی برای علوم اسلامی، همگی در ذیل این ایده قرار میگیرند.
وی خاطرنشان کرد: اگر حوزه قرار است مصلح اجتماعی تربیت کند، باید بتواند از فهم مسئله به حل مسئله برسد و دانش را از مرحله نظری به نقطه اثر واقعی در جامعه برساند.
ضرورت ایجاد امتداد اجتماعی برای علوم اسلامی
مدیر مرکز امور نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه بیان داشت: تحول حوزه را باید در امتداد اجتماعی علوم اسلامی جستوجو کرد و باید مشخص شود که امتداد اجتماعی فقه، اصول، فلسفه و دیگر علوم اسلامی چیست و با روشن شدن این امتداد، میتوان نظام آموزشی، پژوهشی، تربیتی و تبلیغی حوزه را نیز بر اساس آن بازطراحی کرد.
وی، گسست میان علم و عرصه عمل را یکی از عوامل ایجاد مسئله هویتی برای طلبه و استاد دانست و با بیان اینکه علم باید به نقطه اثر عینی و واقعی برسد و مسئلهای از جامعه را حل کند، تصریح کرد: زمانی که دانش و تحصیل انسان بتواند اثری واقعی در زندگی مردم ایجاد کند، علم هویت و معنا پیدا میکند.
تحول حوزه به معنای کنار گذاشتن فقه جواهری نیست
حجتالاسلاموالمسلمین تاکی با تأکید بر اینکه تحول حوزه به معنای کنار گذاشتن فقه جواهری یا سنت علمی حوزه نیست، تصریح کرد: حوزه همچنان به فقه جواهری نیاز دارد، اما فقه جواهری باید امتداد پیدا کند و در این مسیر باید از ظرفیت نظریههایی همچون نظریه خطابات قانونی، توجه به عنصر زمان و مکان، تفکیک ثابت و متغیر و توجه جدی به موضوعشناسی استفاده کرد.
وی افزود: مسئله، نابود کردن آنچه در حوزه وجود دارد نیست، بلکه تکمیل بخشهایی است که برای امتداد اجتماعی علوم و رساندن دانش به عرصه عمل مورد نیاز است.
الگوی حل مسئله؛ مدل تحقق اتصال نظر به عمل
مدیر مرکز امور نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه در ادامه، الگوی حل مسئله را مدل تحقق ایده محوری تحول حوزه معرفی کرد و گفت: اگر ایده محوری تحول حوزه اتصال نظر به عمل باشد، باید الگویی طراحی شود که علمآموزی، مهارتآموزی، پژوهش، تربیت و آموزش را در مسیر حل مسائل واقعی قرار دهد.
حجتالاسلاموالمسلمین تاکی افزود: هدف این است که طلبهای تربیت شود که علاوه بر توانمندی علمی، از نظر تربیتی و مهارتی نیز بتواند علم خود را در صحنه عمل به کار بگیرد.
وی، حل مسئله را یکی از معیارهای مهم نخبگی دانست و اظهار داشت: حل مسئله نقطهای است که علم در آن به کارآمدی میرسد.
حل مسائل پیچیده نیازمند کار تیمی و بینرشتهای است
مدیر مرکز امور نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه با اشاره به ماهیت بینرشتهای مسائل اجتماعی و حکمرانی اظهار داشت: مسائل پیچیده امروز معمولاً با یک رشته علمی قابل حل نیستند و نمیتوان تنها با فقه، اقتصاد، سیاست یا جامعهشناسی به تنهایی به نتیجه رسید.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، یا باید افرادی با دانشهای بسیار گسترده تربیت شوند یا به شکل واقعبینانهتر، تیمهایی ترکیبی از متخصصان حوزه و دانشگاه تشکیل شود تا مجتهد، اقتصاددان، جامعهشناس، روانشناس، متخصص سیاستگذاری، مدیر و دیگر متخصصان در کنار یکدیگر برای حل یک مسئله قرار گیرند.
حجتالاسلاموالمسلمین تاکی تأکید کرد: این نگاه، روش تربیت طلبه را نیز تحت تأثیر قرار میدهد و تربیت فردی باید در نهایت به تربیت جمعی، گروهی و تشکیلاتی منتهی شود.
حل مسئله میتواند نقطه وحدت حوزه و دانشگاه باشد
مدیر مرکز امور نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه، حل مسئله را یکی از بهترین میدانها برای ایجاد پیوند واقعی میان حوزه و دانشگاه دانست و گفت: حوزه ظرفیت مبانی دینی، فقه، اصول، فلسفه و علوم اسلامی را در اختیار دارد و دانشگاه نیز از ظرفیت علوم انسانی و دیگر دانشهای تخصصی برخوردار است؛ این دو ظرفیت زمانی میتوانند به صورت واقعی در کنار یکدیگر قرار گیرند که در یک مسئله واقعی اجتماعی به همکاری بپردازند.
حجتالاسلاموالمسلمین تاکی، سه مرحله اصلی الگوی حل مسئله را مسئلهیابی، راهحلیابی و تحقق عنوان کرد و گفت: در مرحله نخست باید واقعیت موجود به درستی شناخته و مسئله دقیق تعریف شود. در مرحله دوم، راهکار مناسب برای حل مسئله ارائه شود و در مرحله سوم، راهکار از مرحله نظری عبور کرده و در میدان عمل تحقق پیدا کند.
مدیر مرکز امور نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه خاطرنشان کرد: در ادبیات حوزوی، مسئلهیابی تا حدی به موضوعشناسی نزدیک است، راهحلیابی به حکمشناسی ارتباط دارد و تحقق نیز به مرحله اجرا و امتداد عملی حکم مربوط میشود.
وی همچنین حضرت امام خمینی، شهید مطهری و شهید بهشتی را از نمونههای معاصر تلاش برای پیوند نظریه با عمل دانست و افزود: باید تجربه این بزرگان را دوباره مطالعه کنیم و بیاموزیم چگونه میتوان یک نظریه کلامی را به نظام اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی امتداد داد. این فرایند هم علمی و هم مهارتی است و باید در نظام آموزشی حوزه مورد توجه قرار گیرد.
تحول حوزه باید در ایده مرکزی و مأموریت آن اتفاق بیفتد
حجتالاسلاموالمسلمین تاکی با تأکید بر اینکه تحول حوزه نباید صرفاً به آموزش، پژوهش یا تحصیل محدود شود، گفت: تحول باید در سطحی بالاتر و در ایده مرکزی و مأموریت حوزه اتفاق بیفتد.
وی ادامه داد: اگر ایده مرکزی، امتداد اجتماعی فقه، فلسفه و علوم اسلامی باشد، نظام آموزشی، پژوهشی، تربیتی و تبلیغی نیز باید در همین جهت بازطراحی شود.
تربیت فردی باید به تربیت جمعی و تشکیلاتی منتهی شود
مدیر مرکز امور نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه با اشاره به اهمیت نسبت تربیت فردی و جمعی اظهار داشت: تربیت فردی ضروری است، اما نباید در همان سطح باقی بماند و باید در نهایت به تربیت جمعی، گروهی و تشکیلاتی منتهی شود.
حجتالاسلاموالمسلمین تاکی گفت: اگر قرار است مسائل اجتماعی حل شوند، باید افرادی تربیت کنیم که بتوانند در قالب تیم و مجموعه نیز فعالیت کنند و ظرفیتهای علمی و مهارتی خود را برای حل مسائل واقعی جامعه به کار بگیرند.
وی در جمعبندی سخنان خود تأکید کرد: ایده اصلی تحول حوزه، اتصال نظر به عمل و مدل تحقق این ایده، الگوی حل مسئله است که در سه مرحله مسئلهیابی، راهحلیابی و تحقق دنبال میشود.
مدیر مرکز امور نخبگان و استعدادهای برتر حوزههای علمیه افزود: این الگو باید بر تمام نظامهای حوزه از جمله نظام آموزشی، پژوهشی، تربیتی، اخلاقی، تبلیغی و مدیریت علم اثر بگذارد تا علم صرفاً برای تولید علم تولید نشود، بلکه در مسیر حل مسائل واقعی جامعه و حکمرانی قرار گیرد.
حجتالاسلاموالمسلمین تاکی در پایان خاطرنشان کرد: حوزهای که میخواهد به جایگاه تمدنی خود بازگردد، باید بتواند میان علم، مسئله، جامعه و عمل، پیوند برقرار کند و برای تحقق این هدف، لازم است استادان و صاحبنظران حوزه درباره ایده محوری تحول به تفاهم برسند و سپس درباره مدل دقیق تحقق آن به گفتوگو و هماندیشی بپردازند.
نظرات