به گزارش روابط عمومی، در ادامه برنامههای مسیر استاد؛ زیستبوم جامع مهارتافزایی چندساحتی طلاب، روشهای تلفیق شیوههای سنتی و نوین تدریس با هدف حرکت از یادگیری سطحی و حافظهمحور به سمت یادگیری عمیق، مشارکتی و ماندگار ارائه شد.
در این برنامه، دکتر محمد نیرو، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، ضمن بررسی مسائل پرتکرار اساتید در فرایند تدریس، بر استفاده از یادگیری مشارکتی، کلاس معکوس و ارائه بهعنوان ابزار یادگیری و سنجش اصیل تأکید کرد.
مباحث ارائهشده عمدتاً بر محور یادگیری عمیق متمرکز بود و تلاش شد راهکارهایی برای اینکه تدریس اساتید به یادگیری عمیق طلاب منجر شود، مورد بررسی قرار گیرد؛ یادگیریای که در نقطه مقابل یادگیری سطحی و حافظهمحور قرار دارد.
تمرکز بر یادگیری عمیق در فرایند تدریس
دکتر محمد نیرو در این برنامه آموزشی اظهار کرد: در این مسیر، دو رویکرد مکمل با جزئیات مورد توجه است که نخستین آن یادگیری مشارکتی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات ادامه داد: برای گستردهتر کردن یادگیری مشارکتی، روش نوین یادگیری معکوس وجود دارد؛ روشی که میتواند بخشی از مسائل پرتکرار اساتید، از جمله حجم زیاد مطالب، محدودیت زمان و حتی غیبت ناخواسته برخی طلاب در جلسات را کاهش دهد.
نیرو، مشکلات مربوط به انگیزه، تفاوت سطح طلاب، ناشکیبایی، کاربردی نبودن مطالب، ناکارآمدی کلاسها، ملالآور بودن فرایند آموزش، خستگی و حجم زیاد مطالب را از جمله مسائل مطرحشده دانست و افزود: البته همه مسائل در حیطه اختیار استاد نیست و برخی مشکلات فردی ممکن است به اقتضائات مختلف، از جمله شرایط خاص خانوادگی یا اجتماعی طلاب، مربوط باشد؛ با این حال، تغییر روشهای آموزشی میتواند بخش قابل توجهی از مشکلات فرایند یادگیری را برطرف کند.
وی با تأکید بر اینکه هدف اصلی باید بهبود یادگیری باشد، بیان کرد: ضرورت تغییر روشهای تدریس از همین جا ناشی میشود و این تغییر میتواند زمینهساز یادگیریای باشد که با سهولت، لذت، عمق و ماندگاری همراه است.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات افزود: آموزش زمانی میتواند موفق باشد که دانش صرفاً در ذهن فراگیر انباشته نشود، بلکه یادگیرنده بتواند آنچه را آموخته است به کار گیرد، درباره آن پژوهش کند و آموختههای خود را به دیگران ارائه دهد.
وی عنوان کرد: در این رویکرد، ارائه دانش نیز بهعنوان یکی از حلقههای مهم فرایند یادگیری مورد توجه قرار میگیرد. در الگوی سنتی آموزشی، بخش قابل توجهی از فرایند آموزش بر انتقال اطلاعات و ذخیرهسازی دانش در ذهن فراگیران متمرکز است، اما در رویکردهای نوین، ایجاد فرصت برای بهکارگیری و ارائه آموختهها جایگاه ویژهای دارد.
نیرو خاطرنشان کرد: ارائه دانش از نظر روشی و هدفی اهمیت بسیاری دارد و میتواند موجب زنده شدن فرایند یاددهی و یادگیری و هدفمند شدن آن شود. همچنین ایجاد فرصت برای ارائه میتواند زمینه پژوهش، رشد، خودشکوفایی، اعتمادبهنفس، خودباوری و بروز خلاقیت فراگیران را فراهم کند. بر این اساس، در طراحی آموزشی باید علاوه بر انتقال دانش، فرصتهایی برای پژوهش و ارائه آموختهها نیز در اختیار فراگیران قرار گیرد.
احیای سنت علمی حوزه با استفاده از قالبهای نوین
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تصریح کرد: توجه به ارائه در قالبهای جدید، اگرچه ممکن است در نگاه نخست مفهومی متفاوت با سنت آموزشی حوزه به نظر برسد، اما ریشههای آن در سنتهای علمی و آموزشی حوزههای علمیه نیز وجود دارد.
وی بیان داشت: یک ارائه میتواند در قالب سخنرانی کوتاه، جلسه تخصصی، دفاع از یک تحلیل فقهی یا کلامی، فعالیت فردی یا گروهی و حتی فعالیت یک کلاس یا مجموعه آموزشی انجام شود. همچنین استفاده از متن مکتوب، قطعه نمایشی، فیلم، محتوای ویدئویی، پیامهای رسانهای و محتوای علمی و اجتماعی در شبکههای اجتماعی، از دیگر قالبهایی است که میتواند زمینه ارائه آموختههای فراگیران را فراهم کند.
نیرو اضافه کرد: ارائه همچنین میتواند یکی از ابزارهای معتبر ارزشیابی یادگیری و نمونهای از سنجش اصیل باشد. در این شیوه، میزان یادگیری فراگیر تنها از طریق امتحان کتبی و سؤالات کوتاه سنجیده نمیشود، بلکه توانایی او در بهکارگیری، تبیین و ارائه آموختهها نیز مورد ارزیابی قرار میگیرد.
وی یادآور شد: قرار گرفتن یادگیرنده در موقعیتی که بتواند آموختهها و فعالیت خود را به دیگران ارائه کند، زمینه رشد توانمندیهای علمی، ارتباطی و خلاقانه او را فراهم میکند و میتواند بر پیشرفت تحصیلی نیز اثرگذار باشد.
عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات در ادامه گفت: توجه به ارائه و روشهای مشارکتی میتواند فضای کلاس و محیط آموزشی را نیز متحول کند. در چنین رویکردی، کلاس درس تنها محل انتقال اطلاعات نیست، بلکه میتواند به عرصهای برای ارائههای علمی، تولیدات چندرسانهای، یادداشتهای تحلیلی، اینفوگرافیکها و دیگر آثار آموزشی و پژوهشی تبدیل شود.
وی افزود: این فرایند همچنین میتواند به کشف استعدادهای پنهان فراگیران کمک کند؛ استعدادهایی که ممکن است در شیوههای سنتی آموزش کمتر مجال بروز پیدا کنند، اما با فراهم شدن فرصت ارائه، خلاقیت و توانمندیهای هنری، پژوهشی، نوشتاری و رسانهای آنان آشکار شود.
دکتر نیرو در پایان اظهار کرد: تلفیق روشهای سنتی و نوین تدریس، یادگیری مشارکتی، کلاس معکوس و ارائه میتواند زمینه شکلگیری محیطی آموزشی را فراهم کند که در آن فراگیر تنها دریافتکننده دانش نباشد، بلکه با یادگیری، پژوهش، تولید و ارائه آموختههای خود، نقش فعالتری در فرایند رشد و تعالی آموزشی ایفا کند.
نظرات