به گزارش روابط عمومی، در ادامه مسیر معرفی استعدادهای برتر جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها و در قالب مجموعه «طلیعه نخبگی»، گفت‌وگویی با سرکار خانم لیلا محسنیان، طلبه سطح چهار حکمت متعالیه جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها، انجام شده است؛ بانویی که مسیر علمی خود را از سال‌های کودکی و حلقه‌های گفت‌وگوی خانوادگی آغاز کرده و امروز در حوزه فلسفه و حکمت اسلامی، علوم شناختی و موضوعات مرتبط با هوش مصنوعی، خانواده و تعلیم و تربیت فعالیت می‌کند و بر نقش پشتکار، خودشناسی، هدفمندی و همراهی خانواده در مسیر شکوفایی استعداد تأکید دارد.

از حلقه‌های گفت‌وگوی خانوادگی تا علوم عقلی

خانم لیلا محسنیان که هم‌اکنون طلبه سطح چهار حکمت متعالیه جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها و دانشجوی دکتری فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه الزهرا سلام‌الله‌علیها است، درباره مسیر علمی و ریشه علاقه خود به علوم عقلی، اظهار داشت: اگر بخواهم ریشه این علاقه را پیدا کنم، باید به دوران کودکی برگردم. پدرم از همان سال‌ها تفکر و تدبر در معارف دینی را با ما تمرین می‌کرد. هر شب ساعت مطالعه و حلقه‌های گفت‌وگو داشتیم و طی حدود ۱۰ سال، قرآن کریم، نهج‌البلاغه، مثنوی مولوی و معرفت نفس آیت‌الله حسن‌زاده آملی را نزد ایشان مباحثه می‌کردیم و درباره آنها به تأمل و تعمق می‌پرداختیم.

این پژوهشگر حوزه فلسفه و حکمت اسلامی که به‌عنوان مدرس حوزه و دانشگاه فعالیت می‌کند، افزود: این سبک تربیتی به‌تدریج علاقه عمیقی در من نسبت به علوم عقلی، به‌ویژه فلسفه ایجاد کرد. وقتی وارد جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها شدم، با هدف تقویت علوم عقلی و غواصی بیشتر در معارف دینی وارد این مسیر شدم و در این زمینه احساس عطش فراوانی داشتم.

پشتکار؛ عامل به ثمر رسیدن استعداد

محسنیان درباره مسیر رسیدن خود از یک استعداد علاقه‌مند تا جایگاه فعلی، گفت: اگر بخواهم مسیرم را در چند کلمه خلاصه کنم، باید از تلاش مستمر، ناامید نشدن، استعانت از خداوند و همراهی خانواده بگویم. در مقاطع مختلف زندگی، همیشه موانعی وجود داشته، اما توفیقات الهی و همراهی صمیمانه خانواده، به‌ویژه والدین و همسرم، کمک کرد که این مسیر را ادامه بدهم.

وی، نقطه عطف این مسیر را توفیق در تحصیل علوم عقلی، به‌ویژه فلسفه اسلامی دانست و افزود: به تجربه خودم، پشتکار و امید به سنت‌های الهی بسیار تعیین‌کننده است. من بارها در زندگی، مدد الهی را در نتیجه تلاش و استعانت از خداوند متعال با تمام وجود احساس کرده‌ام.

این مدرس حوزه و دانشگاه ادامه داد: شاید استعداد آغاز راه باشد، اما آنچه یک استعداد را به ثمر می‌رساند، استمرار و رها نکردن مسیر است و این سنت امداد، یکی از مهم‌ترین سنت‌های الهی است.

از موانع تحصیلی تا اعتماد به تقدیر الهی

محسنیان با اشاره به دشواری‌ها و ناکامی‌های مسیر تحصیل خود، بیان کرد: در مسیر تحصیل، برخی قوانین سخت‌گیرانه حوزه و در مقطعی نیز فوت پدرم، چند سالی اختلال ایجاد کرد، اما به لطف خداوند مسیر دوباره هموار شد.

دبیر و عضو کارگروه علمی همایش ملی هوش مصنوعی، خانواده و تعلیم و تربیت افزود: این تجربه به من آموخت که «العبد یدبّر و الله یقدّر»؛ گاهی باید تلاش خود را انجام دهیم و در عین حال به تقدیر الهی اعتماد کنیم و بدانیم که خداوند متعال برای ما بهترین را رقم می‌زند.

پدر بزرگ‌ترین استاد زندگی‌ام بود

این پژوهشگر با اشاره به نقش خانواده در رشد علمی خود، گفت: خانواده، به‌ویژه پدر مرحومم، بزرگ‌ترین و درخشان‌ترین نقش را در رشد من داشت. او هم پدر بود و هم بزرگ‌ترین استاد زندگی‌ام.

وی ادامه داد: مادر مهربانم نیز با فداکاری و همراهی‌های فراوان، همیشه محیطی گرم و دلنشین برای رشد و تحصیل ما فراهم می‌کرد. در ادامه مسیر نیز اگر همراهی صمیمانه و نگاه مشفقانه همسرم نبود، جمع کردن مسئولیت‌های تحصیل، کار و خانواده برایم بسیار دشوار و شاید غیرممکن می‌شد.

محسنیان که هم‌زمان مسئولیت‌های علمی، آموزشی و خانوادگی را دنبال می‌کند، درباره نحوه مدیریت این مسئولیت‌ها، اظهار داشت: واقعیت این است که اگر نگاه متعالی و همراهی مشفقانه همسرم نبود، جمع میان تحصیل، اشتغال و مسئولیت‌های خانوادگی برای من ممکن نمی‌شد.

لزوم شناسایی استعدادهای برتر و حمایت آنان

وی یکی از مهم‌ترین مشکلات استعدادهای برتر را شناسایی نشدن درست و قرار نگرفتن افراد مستعد در موقعیت علمی و شغلی متناسب با توانمندی‌هایشان دانست و گفت: ممکن است فردی استعداد قابل‌توجهی داشته باشد، اما اگر در جایگاه مناسب قرار نگیرد، این استعداد فرصت شکوفایی پیدا نمی‌کند.

محسنیان افزود: متأسفانه هنوز تا وضعیت مطلوب فاصله داریم. همچنان افراد مستعدی هستند که شناسایی نمی‌شوند و گاهی نیز با وجود شناسایی، حمایت‌ها آن‌قدر محدود است که تأثیر قابل‌توجهی در مسیر رشد فرد ایجاد نمی‌کند.

این مدرس حوزه و دانشگاه، نگاه‌های سلیقه‌ای و محدودکننده را نیز از چالش‌های مسیر رشد استعدادها عنوان کرد و گفت: یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، نگاه‌های سلیقه‌ای، محدودکننده و گاه غیرعلمی بوده است. نگاه‌های تک‌بعدی و سلیقه‌ای می‌تواند مسیر رشد یک فرد مستعد را محدود کند و مانع قرار گرفتن او در جایگاه واقعی‌اش شود.

نخبگی؛ امتیازی که به مسئولیت تبدیل می‌شود

محسنیان درباره معنای نخبگی اظهار داشت: نخبه بودن برای من بیشتر یک مسئولیت است. هر استعدادی یک موهبت الهی است و هر موهبتی، مسئولیتی به همراه دارد.

وی ادامه داد: اگر انسان توانایی بیشتری دارد، طبیعی است که باید نسبت به استفاده درست از آن نیز مسئولیت بیشتری احساس کند.

هدف، مسیر زندگی را مشخص می‌کند

این پژوهشگر جامعه الزهرا سلام‌الله‌علیها در پاسخ به پرسشی درباره مهاجرت نخبگان نیز، گفت: به نظرم باید قبل از رفتن یا ماندن، درباره هدف انسان صحبت کنیم. باید دید هدف چیست؛ چون این هدف است که مسیر زندگی، انتخاب‌ها و حتی ماندن یا رفتن را تعریف می‌کند.

محسنیان درباره عواملی که می‌تواند یک استعداد جوان را به ماندن، فعالیت و اثرگذاری در کشور خود امیدوار کند، اظهار داشت: باز هم تأکید می‌کنم که هدف است که علاقه‌مندی‌ها، امیدها، مسیر و ابزارهای رسیدن به آن را مشخص می‌کند. اگر انسان هدف خود را درست بشناسد و مصادیق واقعی آن را تشخیص دهد، زندگی‌اش معنا می‌یابد و از کمبودها دلسرد نمی‌شود. البته شناخت درست هدف، تا حد زیادی به شناخت انسان از خودش، جهان، توانمندی‌ها و رسالتش وابسته است.

محدودیت‌های سنی نباید مانع شکوفایی استعدادها شود

این طلبه سطح چهار جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها خاطرنشان کرد: برخی محدودیت‌های سنی، به نظر می‌رسد در بعضی مراکز علمی به‌ویژه در حوزه‌های علمیه خواهران، باعث شده بخشی از افراد مستعد از فرصت‌های علمی کنار گذاشته شوند.

محسنیان تأکید کرد: استعداد لزوماً در یک سن خاص ظهور نمی‌کند و نظام آموزشی باید بتواند فرصت شکوفایی استعدادها را در سنین مختلف فراهم کند.

موفقیت با رشد انسان، معنای تازه‌ای پیدا می‌کند

این استاد و پژوهشگر جامعه الزهرا سلام‌الله‌علیها درباره تعریف خود از موفقیت اظهار داشت: موفقیت، رسیدن به هدف نهایی است و انسان با توجه به وسعت وجودی خود، اهدافش را تعریف می‌کند.

محسنیان ادامه داد: قطعاً انسان با رشد و تکامل، نگاهش به خودش، رسالتش، اهداف و جهان تغییر می‌کند. خیلی از چیزهایی که در گذشته برای او آرزو بوده، ممکن است اکنون برایش کوچک و حتی کودکانه به نظر برسد.

وی خاطرنشان کرد: البته این به معنای بی‌ارزش بودن موفقیت‌های گذشته نیست؛ هر مرتبه‌ای از رشد، در جایگاه خودش ارزشمند است، اما با رشد انسان، افق نگاه او نیز وسعت می‌یابد.

خودشناسی؛ نقطه آغاز شکوفایی استعداد

محسنیان در پاسخ به این پرسش که به جوانی که تصور می‌کند استعداد خاصی ندارد چه می‌گوید، بیان کرد: می‌گویم هر موجودی و بالاتر از آن، هر انسانی استعداد دارد. بنابراین مسئله این نیست که آیا استعداد دارم یا نه؛ مسئله این است که استعداد خود را بشناسیم و برای شکوفایی آن تلاش کنیم.

وی درباره حوزه‌هایی که استعدادهای امروز باید برای آینده در آنها سرمایه‌گذاری کنند، گفت: برای استعداد نمی‌توان حوزه یا حوزه‌هایی خاص تعیین کرد. باید شرایطی فراهم کنیم که همه استعدادهای انسانی امکان رشد داشته باشند و از نگاه‌های سلیقه‌ای و متعصبانه فاصله بگیریم.

این پژوهشگر افزود: یکی از آفت‌های جدی این است که فقط برخی استعدادها را ببینیم و استعدادهای دیگر را نادیده بگیریم. جامعه زمانی رشد می‌کند که برای شکوفایی انواع استعدادهای انسانی فرصت ایجاد کند.

محسنیان در پایان بر اهمیت خودشناسی، ایمان و تلاش تأکید کرد و گفت: در خودشناسی بکوشیم. برداشتن هر گام، ما را مشمول سنتی از سنت‌های الهی خواهد کرد و قوانین و سنت‌های الهی تخلف‌ناپذیرند. به خداوند متعال ایمان و اعتماد داشته باشیم و از تلاش و مجاهدت در مسیر حق مأیوس نشویم.

تصویر خبر