به گزارش روابط عمومی، پنجمین دوره «همایش کتاب سال بانوان» با رویکردی بین‌المللی و با هدف شناسایی، معرفی و حمایت از آثار علمی و پژوهشی بانوان برگزار می‌شود. این دوره با تمرکز ویژه بر مسائل زن و خانواده در جهان معاصر، درصدد است زمینه گفت‌وگوی علمی میان پژوهشگران، توسعه همکاری‌های علمی و ایجاد شبکه‌ای از بانوان پژوهشگر در سطح ملی و بین‌المللی را فراهم کند.

در همین راستا، درباره اهداف، رویکردهای علمی و افق پیش‌روی پنجمین دوره این همایش، گفت‌وگویی با سرکار خانم دکتر سیده زهره برقعی مدیر جامعه الزهرا سلام‌الله‌علیها و رئیس شورای سیاستگذاری همایش کتاب سال بانوان انجام شده که در ادامه می‌خوانید:

سؤال: با در نظر گرفتن تجربه موفق چهار دوره گذشته، پنجمین دوره کتاب سال بانوان چه رویکرد جدیدی را در پیش گرفته است و دبیرخانه، ورود به این افق تازه را بر اساس چه ضرورت‌ها و الزاماتی تعریف کرده است؟

جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها به عنوان بزرگ‌ترین حوزه علمیه خواهران در جهان تشیع، همواره توجه ویژه‌ای به تولید علم، پژوهش و نقش‌آفرینی علمی بانوان در عرصه‌های گوناگون داشته است. در همین راستا، طی چهار دوره گذشته، «همایش ملی کتاب سال بانوان» با اهدافی همچون شناسایی، معرفی، حمایت از آثار علمی و پژوهشی ارزشمند و همچنین شبکه‌سازی و هم‌افزایی بانوان برگزار شد.

اما ضرورت تحول و رویکرد جدید این دوره، برخاسته از نگاهی فراتر از مرزها و در امتدادِ مکتبِ رهبر معظم شهید، آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (قدّس سرّه) و توصیه‌ها و تأکیدات ایشان بر حضور فعال و کنشگرانه بانوان در اجتماعات جهانی است. بر این اساس، «رویکرد بین‌المللی» در کانون فعالیت‌های پنجمین همایش کتاب سال بانوان قرار گرفته است.

این ضرورت از آنجا شکل می‌گیرد که باور داریم ظرفیت علمی بانوان مسلمان محدود به مرزهای جغرافیایی نیست و امروز زمینه مناسبی فراهم شده تا از طریق گفت‌وگوی علمی، تبادل تجربه و شکل‌گیری ارتباط میان بانوان پژوهشگر در کشورهای مختلف، دامنه این رویداد را به پژوهشگران و مراکز علمی خارج از کشور نیز گسترش دهیم و مشارکت فعال آنان را رقم بزنیم.

سؤال: یکی از محورهای برجسته این دوره از همایش، تمرکز بر «مسائل زن و خانواده در جهان معاصر» است. طراحی علمی همایش برای پاسخگویی به این چالش‌ها چگونه صورت گرفته است؟

موضوع زن و خانواده امروز در بسیاری از جوامع با پرسش‌ها و چالش‌های بنیادینی روبه‌روست؛ پرسش‌هایی که نه فقط یک پدیده بومی، بلکه معلول تحولات جهانی، جریان‌های فکری معاصر و تغییرات ساختاری در نهاد خانواده‌اند و پاسخ به آنها را مستلزم پژوهش‌های عمیق، علمی، روزآمد و مقبولِ روش‌شناختی می‌سازد. رهیافت‌های رایج در سطح جهانی نیز به تنهایی توان پاسخ جامع به این بحران‌ها را ندارند و از این رو، نیاز به ارائه بدیل‌های علمی و مبتنی بر الگوهای الهی بیش از پیش احساس می‌شود.

بر همین اساس، طراحی علمی این دوره به‌گونه‌ای صورت پذیرفته که سه مؤلفه را به‌طور توأمان پوشش دهد: نخست، معیار اعتبار علمی؛ یعنی آثار دریافتی باید از انضباط روشی، نوآوری نظری و اصالت پژوهشی برخوردار باشند؛ دوم، مسئله‌محوری معاصر؛ یعنی آثاری دریافت شود که علاوه بر برخورداری از ارزش علمی، بتوانند به مسائل و چالش‌های امروزِ زن و خانواده پاسخ‌های کاربردی و نظری بدهند و صرفاً بازخوانی میراث گذشته نباشند؛ سوم، ظرفیت بین‌فرهنگی؛ یعنی آثار بتوانند در گفت‌وگوهای علمی میان فرهنگ‌ها و جوامع مختلف مورد استفاده قرار گیرند و قابل عرضه در محافل علمی بین‌المللی باشند.

هدف کلان ما از این طراحی، معرفی الگوی اسلام در عرصه مسائل زن و خانواده به عنوان یک «مدل صادراتی» و قابل اتکاست؛ الگویی که به فرموده رهبر شهید آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (قدس سره)، فراتر از مرزهای جغرافیایی و فرهنگی، ظرفیت حل بحران‌های خانواده را داراست. ما معتقدیم این الگو باید به عنوان یک مدل علمی معتبر، در ساختارهای نظری و سیاست‌گذاری‌های جهانیِ حوزه خانواده، وارد گفت‌وگو شود و به تدریج به یکی از بدیل‌های جدیِ نظریه‌های سکولار حوزه خانواده تبدیل گردد.

سؤال: حضور پژوهشگران و مراکز علمی در سطوح ملی و بین‌المللی چه دستاوردهایی را برای شبکه علمی بانوان به دنبال خواهد داشت؟

این پرسش دقیقاً به یکی از کارکردهای راهبردی این رویداد اشاره دارد. مشارکت پژوهشگران، صاحب‌نظران و مراکز علمی در سطح ملی و بین‌المللی، دست‌کم در چهار لایه اثرگذار است: نخست در سطح گفت‌وگوی علمی؛ این مشارکت، بستری برای تعمیق گفت‌وگوی علمی میان پژوهشگران حوزه زن و خانواده فراهم می‌آورد؛ گفت‌وگویی که از یک همایش یک‌باره فراتر رفته و می‌تواند به فرایندی مستمر برای تبادل یافته‌ها و روش‌ها تبدیل شود.

دوم، در سطح ظرفیت‌سازی؛ این رویداد فرصتی است برای حضور بانوان پژوهشگر کشورهای اسلامی و بانوان مسلمان ساکن کشورهای مختلف، تا ظرفیت‌های علمی، تجربیات پژوهشی و توانمندی‌های اندیشگانی خود را در عرصه‌ای معتبر و فراگیر عرضه کنند؛ ظرفیت‌هایی که امروز به دلایل گوناگون، کمتر دیده شده‌اند.

سوم، در سطح شبکه‌سازی علمی؛ آنچه این رویداد را از یک همایش صرف متمایز می‌سازد، پتانسیل شبکۀ علمی گسترده از بانوان پژوهشگر در حوزه زن و خانواده است؛ شبکه‌ای که پیوندهای انسانی و نهادی میان پژوهشگران را نهادینه کرده و پشتوانه‌ای مستمر برای تولید علم بانوان خواهد بود.

چهارم، در سطح همکاری‌های منطقه‌ای و جهانی؛ این شبکه می‌تواند آغازی برای ارتباط و همکاری‌های علمی گسترده‌تر میان بانوان پژوهشگر در سطح منطقه و جهان باشد؛ همکاری‌هایی همچون پروژه‌های پژوهشی مشترک، انتشارات مشترک، مبادلات علمی و تشکیل قطب‌های تخصصی حوزه زن و خانواده در کشورهای مختلف.

این رویداد را نه یک برنامه مقطعی، بلکه به مثابه بستر آغازینِ یک فرایند نهادینه‌سازی علمی و شبکه‌سازی پایدار میان بانوان پژوهشگر جهان اسلام تعریف کرده‌ایم؛ چراکه معتقدیم سرمایه اجتماعی و علمیِ موجود در شبکه دانش‌آموختگان جامعه‌الزهرا سلام‌الله‌علیها در عرصه  ملی و  بین المللی، ظرفیتی کم‌نظیر برای تحقق این هدف فراراهی است.

سؤال: از منظر حمایتی و انگیزشی، دبیرخانه همایش کتاب سال بانوان چه برنامه‌هایی برای معرفی آثار و نویسندگان برگزیده دارد؟

یکی از اهداف محوری این رویداد، ایجاد انگیزه و حمایت از بانوان فعال در حوزه‌های علمی و پژوهشی است. بسیاری از آثار ارزشمند بانوان ممکن است به دلایل مختلف کمتر دیده شده باشند و وظیفه ذاتی چنین رویدادی، شناسایی و معرفی این ظرفیت‌های پنهان است. در این دوره، علاوه بر تقدیر از آثار برگزیده، زمینه معرفی علمی نویسندگان و ایجاد ارتباط میان آنان با مراکز علمی و پژوهشی نیز به صورت جدی فراهم خواهد شد.

سؤال: به عنوان پرسش پایانی، آیا «کتاب سال بانوان» صرفاً به برگزاری یک همایش و آیین اختتامیه محدود می‌شود یا برنامه‌ای برای استمرار این جریان علمی وجود دارد؟

رویکرد برگزارکنندگان صرفاً برگزاری یک مراسم سالانه نیست؛ بلکه هدف اصلی این است که «کتاب سال بانوان» به یک جریان علمی مستمر برای شناسایی، حمایت و معرفی آثار برتر بانوان تبدیل شود. در این دوره تلاش می‌شود آثار ارزشمند در حوزه زن و خانواده شناسایی، ظرفیت‌های علمی بانوان پژوهشگر معرفی و ارتباط میان پژوهشگران و مراکز علمی مختلف تقویت گردد.

شایان ذکر است که فرایند علمی همایش، از مرحله فراخوان و دریافت آثار تا ارزیابی و داوری، با نهایت دقت و بر اساس استانداردهای علمی مناسب دنبال خواهد شد تا آثار برگزیده، نماینده واقعی و شایسته توان علمی بانوان باشند. در پایان، از همه استادان، پژوهشگران، نویسندگان، مراکز علمی و فرهنگی و به‌ویژه بانوان پژوهشگر در داخل و خارج از کشور صمیمانه دعوت می‌کنیم در پنجمین دوره کتاب سال بانوان مشارکت فعال داشته باشند. امید می‌رود این رویداد گامی مؤثر در تقویت انگیزه‌های پژوهشی، توسعه گفت‌وگوی علمی میان فرهنگ‌ها و ارائه دیدگاه‌های کارآمد در زمینه زن و خانواده باشد و به یکی از جریان‌های معتبر علمی در سطح منطقه و جهان تبدیل شود.

تصویر خبر

پوستر پنجمین همایش کتاب سال بانوان